اصول و ویژگیهای اندیشه اجتماعی دانشمندان متقدم مسلمان
DOI::
https://doi.org/10.69892/jawzjanan.2025.85کلمات کلیدی:
اندیشه, اندیشه اجتماعی, جهان اسلام, دانشمندان مسلمانچکیده
اندیشه از ویژگیهای فطری انسانها بهشمار رفته و یکی از جمله تفاوت انسانها با سایر موجودات عقل و اندیشه است. براین اساس، دین مقدس اسلام به اندیشه اهمیت ویژه قایل شده است. دانشمندان متقدم مسلمان با استفاده از پیام اسلام به اندیشه و اندیشه اجتماعی اهمیت دادهاند. آشناسازی بهتر جوانان جهان اسلام و شاملسازی بیشتر چنین بحثها در تحقیقات جامعهشناسی، بهحیث یک مسأله در این مقاله مطرح است. در اینجا هدف از دانشمندان متقدم اولین گروهی از دانشمندان مسلمان است که بعد از صحابه (رض) ظهور کرده و نظریهپردازی کردهاند. هدف از انجام این تحقیق بیان اندیشۀ اجتماعی دانشمندان متقدم مسلمان؛ تثبیت اصول و ویژگی اندیشة اجتماعی دانشمندان مسلمان است، میتوان گفت اصول اندیشه اجتماعی دانشمندان مسلمان را وحی، وحدت، انسانمحوری و نظم جهانی تشکیل داده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که دانشمندان متقدم مسلمان هنگام بیان نظریاتشان مباحث دینی را اصل قرار دادهاند؛ به تعقیب آن انسان و کمال آن همچنان بحثهای تاریخی و فلسفی را مد نظر گرفته و در قسمت علم به کاربردی بودن آن بسیار توجه کردهاند. مقاله هذا از نگاه محتوا با استفاده از روش تحقیق کیفی تدوین شده و از نگاه تکنیک روش مروری، تحلیلی و توصیفی ترجیح داده شده است. در قسمت جمعآوری اطلاعات و منابع از روش استنادی؛ یعنی کتابخانهای استفاده صورت گرفته و تا حد امکان منابع دست اول به کار رفته است.
مراجع
قرآن کریم.
آزاد ارمکی، تقی. (۱۳۹۳). تاریخ تفکر اجتماعی در اسلام از آغاز تا دوره معاصر. تهران: نشر علم.
آزاد ارمکی، تقی. (1393). اندیشۀ اجتماعی متفکران مسلمان. تهران: نشر سروش.
الفاخوری، حنا و الجر خلیل. (1358). تاریخ فلسفه در جهان اسلام. ترجمه: عبدالمحمد آیتی. تهران: نرمال.
اخوان الصفا، رسائل اخوان الصفا و خلان الوفاء. (1405). ج. 3. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
تفسیر کابلی. (1991). قرآن مجید و تفسیر. جلد اول الی سوم. قطر: طبع علی نفقه عبدالله عبدالغنی و اخوانه.
رجبی، محمود و دیگران. (1392). تاریخ تفکر اجتماعی در اسلام. تهران: انتشارات سمت.
روحانی، محمد عثمان و مظهری، عبدالقدوس. (2025). بررسی نقش امام اعظم ابوحنیفه در روایت حدیث. مجله علمی تحقیقی بین المللی دیوان، 6(2)، 7-35. https://doi.org/10.69892/diwan.2025.119
فارابی، ابو نصر. (1354). آرای اهل مدینه فاضله. ترجمه و شرح جعفر سجادی. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر. مرکز مطالعات و هماهنگی فرهنگی.
نصر، سید حسین .(1345). نظر متفکران اسلامی در بارۀ طبیعت. تهران: دهخدا.
نصر، سید حسین .(1359). نظر متفکران اسلامی در باره طبیعت. تهران: انتشارات خوارزمی.
Ebu Ğudde, Abdulfeffah .(1995). “İslam Alimlerinin Gözüyle Zaman Kıymeti”. Tercüme: Enbiya Yıldırım. İzmir: Işık Yayınları.





