بررسی گونههای جناس در شعر حیدری¬وجودی
DOI::
https://doi.org/10.69892/jawzjanan.2025.96کلمات کلیدی:
ترفندهای لفظی, جناس, حیدری¬وجودی, زیباییشناسیچکیده
جناس، یکی از مهمترین آرایههای بلاغی است که در شعر فارسیدری کاربرد گسترده دارد و باعث زیبایی و لذتبخشی کلام میشود. حیدریوجودی از برجستهترین شاعران معاصر است که در آراستن کلام خویش بهگونۀ هنرمندانه از ظرفیتهای جناس بهره گرفتهاست. هدف این پژوهش، شناسایی، طبقهبندی و تحلیل گونههای جناس در شعر حیدریوجودی و نشاندادن نقش آن در غنای هنری و زیباییشناختی شعر اوست. این تحقیق با رویکرد توصیفی- تحلیلی و بر روش کتابخانهای انجام شدهاست. یافتهها نشان میدهد که حیدری وجودی از گونههای مختلف جناس در سرودههایش استفاده کرده و آثار وی سرشار از ترفندهای بدیعی، بهخصوص جناس است. این ترفندها میتواند نقش مؤثر در توانمندسازی آثار ادبی، به ویژه در عرصۀ علوم بلاغی، زیباییشناسی و ایجاد کثرت در عین وحدت در شعر فارسیدری داشته باشد و از عناصر مهم در فرایند زیباییشناسی شعر به شمار میروند. بنابراین، بررسی جناس در شعر حیدریوجودی میتواند زمینهساز شناخت دقیقتر ظرفیتهای بلاغی و ادبی در شعر معاصر فارسیدری باشد.
مراجع
آروین¬پور، تاج¬الدین؛ رون، مهسا و قافله¬باشی، سید اسماعیل. (1401). تجلّی مضمون عشق در شعر عرفانی معاصر افغانستان با تکیه بر اشعار مجنون¬شاه کابلی، مستان¬شاه کابلی و حیدری وجودی. فصلنامۀ علمی ادبیات عرفانی دانشگاه الزهرا (س)، 14(30)، 71-102. https://doi.org/10.22051/jml.2022.41571.2396
اسلامی، اسماعیل. (1401). زیباییشناسی جناس در دیوان شابالظریف. فصلنامة زیباییشناسی ادبی، 13(53)، 315-340. https://www.magiran.com/p2558278
اشراقی، سید علی محمد. (1395). زیبایی¬شناسی شعر دری بدیع. کابل: سعید.
امیدی، ایوب و جلوداریان، امید. (1400). بررسی زیباییشناسی جناس در لیلی و مجنون نظامی گنجوی. مجلۀ علمی مطالعات زبانی و بلاغی، 12(25)، 39- 68.
https://doi.org/10.22075/jlrs.2020.19270.1627
به¬رقم، نعمت الله و ارشی، صادق. (1403). جلوۀ سویه¬های جناس در بدیع فارسی و عربی. نشریۀ علمی بلاغت کاربردی و نقد بلاغی، 9(2)، 109-122.
https://doi.org/10.30473/prl.2025.74132.2156
حیدری¬وجودی، غلام حیدر. (1399). دیوان حیدری¬وجودی. کابل: عازم.
تاجبخش، اسماعیل و سعیدینیا، احسان. (1392). جناس در غزل شهریار. فصلنامۀ تخصصی سبکشناسی نظم و نثر (بهار ادب)، 6(1)، 93-108.
https://bahareadab.com/article_id/412
شفقت، شفیق¬الله و افضلی، بلال¬احمد. (1404). بررسی مضامین اخلاقی و اجتماعی در اشعار حیدری¬وجودی، دوفصلنامۀ علمی-تحقیقی عینک، 2(4)، 73-96.
قویم، عبدالقیوم. (1400). مروری بر ادبیات معاصر دری. بخش نخست. کابل: سعید.
گرکانی، حاج محمدحسین شمس¬العلما. (1377). ابدع¬البدایع (جامع¬ترین کتاب در علم بدیع فارسی). به اهتمام حسین جعفری با مقدمۀ دکتر جلیل تجلیل. تبریز: احرار.
وحیدیان کامیار، دکتر تقی. (1385). بدیع از دیدگاه زیبایی¬شناسی. تهرن: سمت.
